Ελίνα Μαρμαρίδου
Συχνά η πεζή λογοτεχνία γίνεται… πολύ πεζή

μια συνομιλία με τον Θοδωρή Μπακάλη

Η Ελίνα Μαρμαρίδου είναι μια πολυσχιδής προσωπικότητα. Στο ενδιαφέρον βιογραφικό της βλέπουμε ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, αποφοίτησε από την ελληνογαλλική σχολή «Καλαμάρι» και σπούδασε γλωσσικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Ανθρωπιστικών Σπουδών του Στρασβούργου. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές μεταφρασιολογίας στην Ανώτατη Σχολή Διερμηνέων-Μεταφραστών του Πανεπιστημίου Paris III και είναι διδάκτωρ μεταφρασιολογίας της ίδιας σχολής. Δούλεψε ως μεταφράστρια σε γραφείο που δημιούργησε η ίδια, προσανατολιζόμενη ακολούθως στη μετάφραση βιβλίων (έχει μεταφράσει 46), στη θεωρία της μετάφρασης, στη διδασκαλία-μεταφρασιολογία και στη συγγραφή. Παράλληλα απασχολείται ως θεραπεύτρια της ενεργειακής μεθόδου Ρέικι που διδάχτηκε στο Παρίσι.
Έχει εκδώσει εννιά ποιητικές συλλογές: «Έβδομη Πύλη» (Ερωδιός, 2002), «Αβυσσαλέα Όνειρα» (Ερωδιός, 2003), «Αστερόσκονη» (ποιήματα για παιδιά, Ερωδιός, 2005), «Τετράστιχα Κοχύλια» (Ερωδιός, 2005), «Του Έρωτα Παλάτια» (Ερωδιός, 2005), «Και της Χαράς τους Κεραυνούς στη Μέρα να Χαράξεις» (Ερωδιός, 2005), «Μύρο Ίασης» (Ερωδιός, 2005), «Ροή Ξελογιάστρα» (Μανδραγόρας, 2007), «Λόγος, λόγος, δύναμις αυτού» (Μανδραγόρας, 2008), μια νουβέλα: «Η πριγκίπισσα του λωτού» (Μανδραγόρας, 2008) και το παραμύθι «Το Βατραχάκι που ήθελε να είναι νούφαρο» (Δια βίου, 2007) που έχει ήδη πουλήσει 3.000 αντίτυπα σ’ ένα χρόνο. Συμμετείχε σε ανθολογίες ποίησης και έχει βραβευτεί από τον Σύνδεσμο Εκδοτών Βορείου Ελλάδος. Γνωρίζει γαλλικά, αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά κι έχει γνώσεις πορτογαλικής και ιαπωνικής γλώσσας. Είναι μέλος της Διεθνούς Εταιρείας Λειτουργικής Γλωσσολογίας, των «Φίλων της Γαλλοφωνίας και των Γαλλόφωνων Πολιτισμών», του Συλλόγου Μεταφραστών Λογοτεχνίας της Γαλλίας και του ΔΣ του Ελληνογαλλικού Διεπιστημονικού Συλλόγου.

Ξεκινώντας ανάποδα, μάθαμε από την κα Μαρμαρίδου ότι μόλις κυκλοφόρησαν, τώρα τα Χριστούγεννα του 2008, η ποιητική συλλογή «Λόγος, λόγος, δύναμις αυτού» και η νουβέλα «Η πριγκίπισσα του λωτού», αμφότερα από τις εκδόσεις «Μανδραγόρας». Επίσης, αναμενόταν δυο παραμύθια της από τις εκδόσεις «Ταξιδευτής» («Η ιστορία της νεράιδας που έγινε γοργόνα» και το χριστουγεννιάτικο «Το άστρο της ελπίδας»). Τέλος, μία συλλογή μελοποιημένων παιδικών ποιημάτων (cd), με δύο δικά της. «Ο, τι γράφω σχετίζεται με την πορεία του ανθρώπου προς το φως», λέει. «Γράφω με αυτόματη γραφή, σα να δέχομαι ό,τι γράφω χωρίς να πολυκαταλαβαίνω. Τα βλέπω μετά και το μόνο που αλλάζω είναι κάποιες μελαγχολικές έννοιες που προσπαθώ να τις μετατρέψω σε θετικές, διατηρώντας τον ρυθμό ώστε να μη διασαλεύεται η ενότητα. Γράφω μεταφυσικά, πιστεύοντας ότι ο λόγος έχει δύναμη. Μπορώ να τελειώσω μια συλλογή σε μερικές μέρες ή ώρες. Όλα γίνονται γρήγορα, η γραφή μου δεν είναι εγκεφαλική, αλλά συναισθηματική και μεταφυσική».

Η Ελίνα Μαρμαρίδου εμβαθύνει σε όλα αυτά με αφοπλιστική αθωότητα που διακρίνεται στο έργο της, εν τούτοις αναβλύζει καθαρότερα από τη φυσική παρουσία της. Διαρκής αναζήτηση, ενδοσκόπηση, πορεία προς την αυτογνωσία, αυτοεκτίμηση, αποδοχή, αγάπη προς τους άλλους, είναι έννοιες ζυμωμένες με την ύπαρξη της: «Αναζητώντας την ευτυχία και το Φως, ο άνθρωπος συναντά εμπόδια, εσωτερικά και εξωτερικά. Δυνάμεις αντίθετες με την πορεία του, όπως η υποκρισία μιας κοινωνίας που προσπαθεί να μας βάλει σε καλούπια, κάνοντας μας να χάσουμε την εσωτερική σπίθα, την προσωπικότητα μας. Η σπίθα είναι το σημάδι του Θεού, που δείχνει το δρόμο προς το Φως. Ακόμα και το παραμύθι μου εντάσσεται σ’ αυτή τη φιλοσοφία. Αυτοεκτίμηση, αποδοχή της διαφορετικότητας, είμαστε διαφορετικοί, αλλά ίσοι». Εμφανής η γαλλική παιδεία της μέσα από την πίστη σε ισότητα, αδελφοσύνη κι ελευθερία -τρίπτυχο των tricolors- ενώ κάπου πίσω κρύβεται κι ο έρωτας: «Στην προηγούμενη συλλογή μου εμφανίζεται η ένωση αρσενικού-θηλυκού, με στόχο την εξομάλυνση των αντιθέσεων και την υπέρτατη αρμονία. Που ταυτίζονται πάλι με το να φτάσουμε στην αυτογνωσία και το Θείο, να κατανοούμε, ν’ αλληλοσυμπληρωνόμαστε και να ζούμε αρμονικά».

Άρχισε να γράφει μόλις από τα οκτώ της, ώσπου «κάποτε σταμάτησα να γράφω, ακούγοντας ότι «γράφουν οι δυστυχισμένοι», παρόλο που δεν ένοιωθα καθόλου έτσι. Ώσπου η ανάγκη μαζεύτηκε και ξέσπασε, ήρθαν όλα μαζί και βγήκαν πολύ σύντομα. Χρειάστηκε μια έντονη συναισθηματική αφορμή ώστε να πεταχτούν όλα έξω χωρίς να αισθάνομαι καθόλου δυστυχισμένη, αντίθετα είμαι πανευτυχής. Το γράψιμο είναι προέκταση του εαυτού μου, αλλά και κάτι σαν ψυχοθεραπεία. Δεν στερεί τίποτα από την κοινωνική ζωή μου».

Όπως είναι φυσικό διαβάζει (έγραφαν μάλιστα και οι γονείς της), αλλά δεν θα τρέξει στα βιβλιοπωλεία παρακολουθώντας βιβλιοπαραγωγή και… μόδες. Είναι επιλεκτική, αναφέρθηκε στους Μπλέικ, Αλεξάκη (ζώσα γέφυρα Γαλλίας-Ελλάδας), Καβάφη, Καββαδία, Γάλλους συγγραφείς και κλασικούς. Τη γοητεύουν οι δίγλωσσοι συγγραφείς, που τους ψάχνει μετά μανίας. Έχει διαβάσει «αμέτρητα παραμύθια, υπερβολικά πολλά», καθώς και πολλή ποίηση, μεταφυσική, θρησκεία. Διαβάζει από το πρωτότυπο, γιατί «οι μεταφράσεις είναι συνήθως “σκοτωμένες”. Έχω κάτι μ’ αυτές, ακολουθούν την πιστότητα στο γράμμα και προδίδουν τους συγγραφείς. Όταν ο εκδότης τις θέλει σ’ ένα μήνα, ενώ εσύ χρειάζεσαι τρεις, καταλαβαίνετε… Η πεζή λογοτεχνία γίνεται… πολύ πεζή», ήταν ο κορυφαίος χαρακτηρισμός που έδωσε. Όσο για το αναγνωστικό κοινό «στο εξωτερικό πολλοί έχουν μαζί τους ένα βιβλίο, αλλά οι αποστάσεις είναι τεράστιες κι έρχεται σαν αναπόφευκτο. Εδώ υπάρχει μια μερίδα που διαβάζει πολύ και μια άλλη που διαβάζει λίγο ή καθόλου».

Η κουβέντα μας τελείωσε μέσα σε μυρωδιές καφέ και καπνού, στο υπέροχο σκηνικό ενός αιωνόβιου καφενείου-όασης στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Όσο για όλες αυτές τις ανησυχίες που τσαλαπατά η σύγχρονη ζωή μέσα στον ανυπόφορο θόρυβο της, η Ελίνα Μαρμαρίδου άφησε πίσω μιαν απάντηση, βγαίνοντας στο ψιλόβροχο: «Τώρα είναι ακόμα πιο επιτακτική ανάγκη ν’ ασχοληθεί κανείς με όλα αυτά. Καθένας μόνος πρώτα, να βρει τον εαυτό του και ύστερα όλοι μαζί. Έτσι λειτουργεί, όσο αφελές ή απλοϊκό κι αν ακούγεται. Και… ίσως είναι και μεταδοτικό»…